گفتگو ها (6) - موضوع گفتگو " نماز و نیایش در ادبیات "

عطري كه هنوز به مشام ها نمي رسد

 (گفتگو با شاعر معاصر – عبدالجبار كاكايي)

 

«‌عبدالجبار كاكايي» از شاعران متعهد روزگارمان است. توجه ويژه او به ادبيات معنوي به خصوص در قالب موضوعات عاشورايي و يا دفاع مقدس سبب شده تا همواره از او به نام يكي از پركارترين شاعران عرصه ادبيات معني گرا ياد شود. اين بار جهت بررسي وضعيت سروده هاي مربوط به نماز و نيايش در ادبيات معاصر به سراغ اين اديب متعهد رفته‌ايم تا ضمن گپي دوستانه نظرش را پيرامون اين مهم جويا شويم.
كمي از جايگاه نيايش و نماز در ادبيات فارسي برايمان بگویید.      بر کسی  پوشيده نيست كه همواره سروده‌هايي با حال و هواي نيايش گونه در صده‌هاي گذشته به عنوان يكي از اركان ثابت ديوانهاي اشعار معتبر فارسي كه معمولاً در ابتداي هر ديوان سرآغاز مباركي براي يك مجموعة منظوم محسوب مي‌شده نشان از توجه بزرگان ادبيات اين مرز و بوم به معقولة‌ نيايش دارد. در ادبيات معاصر كشورمان نيز به طور طبيعي توجه به موضوعات ديني پس از انقلاب اسلامي رنگ و بوي جديدي به خود گرفت. كه دراين ميان از شعراي متعهدي چون شادروان « سلمان هراتي» مي‌توان به عنوان پيشگامان اين فضاي معنوي در ادبيات پس از انقلاب ياد كرد. البته اگر قرار باشد كه دوران جديد ادبيات ايران را در يك نگاه جمع بندي كنم متاسفانه در دهه‌هاي اخير به ويژه تا اواخر دهة 40 شمسي اكثر مضمون‌هاي ادبي به نفع ادبيات غيرديني رقم خورده كه خوشبختانه با پيدايش ادبيات متعهدي كه مديون استاداني چون « دكتر علي شريعتي » و « ‌شهيد مرتضي مطهري» است پيوند ادبيات فارسي با گذشته سراسر همراه با معنويت خود بيشتر و بيشتر مي شود.
جايگاه نيايش و نماز در ادبيات متعهد فعلي را چگونه ارزيابي مي كنيد؟ متاسفانه با وجود دميدن روح تعهد در ادبيات پس از انقلاب توجه اين ادبيات به نيايش و نماز خيلي مطلوب نبوده است اگر از زاويه جامعه شناسي با مردم شناختي هم آسيب شناسي كنيم توده مردم ضمن حفظ تدين در رفتارهاي مذهبي‌شان بيشتر از توجه به اصل توحيد به حاشيه‌ها توجه مي‌كنند به طور مثال اگر شما از يك مسافر تازه از حج برگشته پيرامون اين سفر معنوي بپرسيد بيشتر از آنچه كه از زواياي توحيدي حج براي شما بگويد حواشي را توصيف مي‌كند در ادبيات فعلي ما نيز حكايت همين است غالباً در اشعار سروده شده غافل از اينكه زندگي پيامبر عزيز و امامان عظيم الشان مافناي در اصل توحيد و پرستش خداي يگانه بوده اكثر مضمون‌هاي ادبي به جاي توجه به گفتگوي با خدا در قالب نيايش با مضمون‌هايي چون عاشورا يا منقبت ائمه «عليهم السلام» كه به نظر من در درجة بعدي قرار دارد خلاصه شده در زمينة اشعار سروده شده با حال و هواي نيايش گونه يا با موضوع نماز نيز فكر مي كنم عطر مبهوت كننده‌اي هنوز به مشام نمي‌رسد و اين يعني كه اشعار سورده شده در سالهاي اخير با موضوع نيايش يا نماز آنگونه نيست كه به عنوان يك شاهكار ادبي قابل طرح در ميان ساير فصلهاي موضوعي شعر معاصرمان باشد.
	وقتي صحبت از نيايش و نماز مي‌شود شما به عنوان يك شاعر متعهد به ياد سروده‌هاي چه كساني مي‌افتيد؟ در قدما شايد « مولانا» يا « حافظ» و در شاعران معاصر هم به ياد «‌سهراب سپهري» چه پيشنهادي براي بهبود اشعار مربوط به موضوعات نيايش و نماز در ادبيات فعلي مان داريد؟ به نظر من به حاي سفارش انبوه سروده‌هايي با موضوع نماز و نيايش با توجه به اينكه با شعر سفارسي و توصيه به شاعران براي سرودن شعري حتي با مفاهيم متعالي به دليل اعتقاد به دروني بودن و جوششي بودن شعر مخالفم بايد درد نيايش را در دلها زنده كرد تا براده‌هاي اين درد متعالي سروده‌هايي ناب با موضوعات نيايشي باشد.

گفتگو ها (5) - با فرزند عبدالباسط"پسر از پدر می گوید"

با فرزند عبدالباسط(پسر از پدر می گوید)

سی ام ذی القعده روز درگذشت  یکی از مشاهیر قاریان مصر، استاد عبدالباسط محمد عبدالصمد، است کسی که نامش برای هر مسلمان در سراسر جهان و بخصوص برای هر ایرانی، آشنا و پرآوازه است. نام عبدالباسط چنان با قرآن عجین شده که هرگاه یادی از او می شود ناخودآگاه صوت زیبا و ترنم دلنشین آیه های نور به ذهن تداعی می کند. صدای عبدالباسط حقیقتا زینت قرآن است که...

ادامه نوشته

گفتگو ها (4) - گفتگو با كارشناسان مسايل تربيتي و ديني

گفتگو با كارشناسان مسايل تربيتي و ديني

مجله نيايش: به نظر شما ضرورت پرداختن به نماز به عنوان يكي از فرائض ديني چه اهميتي دارد؟
سبحاني نيا: با هر نگاهي به موضوع نماز بنگريم ضرورت پرداختن به آن روشن مي گردد؛ مثلا نماز در كلام رسيده انبياء و ائمه (عليهم السلام) جايگاه ويژه اي دارد، زيرا اولين و آخرين توصيه هاي آنان به نماز بوده و تجلي باور توحيدي انسان در نماز است. ائمه (عليهم السلام) در هر فرصتي ضمن تاكيد بر انجام اين فريضه به راز و رمزهاي اين فرمان الهي اشاره داشته اند و او را بر هر امري مقدم مي داشتند.
لذا ضرورت دارد اين امري كه پايه ...

ادامه نوشته

گفتگو ها (3) - گفتگو با دكتر مظاهري

گفتگو با دكتر مظاهري

مجله نيايش: آقاي دكتر براي نخستين سؤال، لطفاً درباره جايگاه اجتماعي و تربيتي نماز توضيح بفرماييد؟
دكتر مظاهري: نماز فريضه‌اي واجب است كه اساس فلسفه آن بر تربيت استوار مي‌باشد و به شدت امري اجتماعي است و نفس اقامه آن ابتدا بر جماعت است كه نشان دهنده‌ اجتماعي بودن آن است. نماز جماعت موجب تعامل اجتماعي مي‌شود به لحاظ اينكه عده‌اي را دور هم جمع مي‌كند، پس انجام هدفي مشترك را توسط آنان به اجرا در مي‌آورد.
بحث مركزيت هدايت و كنترل جامعه در نماز جماعت مطرح است. به اين ترتيب كه نمار جماعت داراي امام است. خود رفتار امام جماعت و نمازگزاران ...

ادامه نوشته

گفتگو ها (2) - گفتگو با دكتر شرفي

گفتگو با دكتر شرفي

جايگاه اجتماعي و تربيتي نماز
مجله‌ نيايش: فريضه‌ سترگ نماز داراي جايگاه و اهميت اجتماعي و تربيتي ارزشمند و مهمي است. در ابتداي بحث درباره‌ اهميت و منزلت اين جايگاه توضيح بفرماييد.
دكتر شرفي: نماز از بعد اجتماعي داراي جايگاه ارزنده‌اي است؛ زيرا روابط و مناسبات انسان‌ها با يكديگر و ماهيت و جهت‌گيري جامعه را مشخص نموده و كيفيت ويژه‌اي به آن مي‌بخشد؛ لذا اگر انسان رابطه خود را با خداوند، به خوبي تنظيم و تصحيح كرد، موفق به تنظيم و بهبود رابطه‌اش با ساير انسان‌ها خواهد شد. در روايت از امام معصوم ـ عليه السّلام ـ آمده است كه اگر آدمي رابطه خود را با خداوند اصلاح كرد، ...

ادامه نوشته

گفتگوها (1) - گفتگو با آيت الله ناصري

گفتگو با آيت الله ناصري

فرهنگ نماز و جوانان
مجله نيايش: به نظر جناب عالي در يك حكومت ديني مانند نظام مقدس جمهوري اسلامي، پرداختن به بحث‌هايي چون احياي فرهنگ نوراني نماز، ‌چه چايگاهي مي‌تواند داشته باشد؟
آيت الله ناصري: حكومت اسلامي اگر واقعاً اسلامي است، چون يكي از اركان اصلي اسلام، نماز است، پس نمي‌تواند نسبت به نماز بي‌توجه باشد، اگر نماز در اين حكومت (حكومت جمهوري اسلامي) مقداري رشد نداشته باشد، ‌فراگير نباشد، به آن توجه نشود، آنكه حكومت اسلامي نيست؛ براي اينكه حقيقت اسلام مرتبط با نماز است؛ اصل و پايه‌اش، نماز است،...

ادامه نوشته