یکصد و چهارده نکته درباره نماز - بخش هشتم

سجده کردن در نماز

71 نماز و رهبرى
نماز جماعت همانند هر اجتماع ديگر نياز به رهبر و امام دارد. در انتخاب امام جماعت مردم بايد توجّه به كمالات، علم، تقوى، لياقت‏ها و اهليّت‏ها داشته باشند و اين خود تمرينى است كه در جامعه زير بار هر رهبرى نروند.
امام جماعت واسطه ميان مردم و خداست و انسان نبايد فاسق را واسطه قرار دهد.
افرادى كه در گناه و فساد غوطه‏ورند چگونه مى‏توانند مرا با نمازى آشنا كنند كه از فحشا ومنكر جلوگيرى كند؟ آرى امامِ جماعت بايد انسان وارسته، با كمال، با سواد و با تقوى باشد. مگر نه اين است كه امام من، رابط من با خداست؟ به هر ريسمانى كه نمى‏توان چنگ زد و با هر نردبانى كه نمى‏توان بالا رفت.
آرى انتخاب امام جماعت مردم را هر روز به فكر امامت و رهبرى مى‏اندازد.
اگر رهبرى براى چند نفر در مسجد شايستگى‏هايى لازم دارد پس رهبرى امت و جامعه شايستگى بيشترى مى‏خواهد، به همين دليل سفارش شده پشت سر كسى نماز بخوانيد كه به ايمان و عدالت او اطمينان داريد.
همين كه پشت سر شخصى به عنوان امام جماعت نماز خوانديد قهراً آن امام بيش از ديگران مراعات رفتار خود را بكند. آرى كسى كه خود را امام ديگران قرار مى‏دهد بايد قبل از ديگران به اصلاح خود بپردازد و بدين وسيله بر پايى نماز جماعت‏ها وسيله‏اى براى اصلاح افراد مى‏شود.

72 نماز و تحرّك
اسلام از مردم تحرك و هيجان معنوى مى‏خواهد، شعار «عجّلوا بالصلوة» و «فاسعوا الى ذكر الّله» يعنى بايد هنگام نماز با صداى مقدّس اذان در جامعه مسلمين، تحرّك و تصميم

خاصى را به وجود آورد، بايد كارها تعطيل، تفرق‏ها تبديل به وحدت، غفلت‏ها تبديل به ذكر و ياد خدا شود.
مؤمن واقعى كسى است كه هرگاه ياد خدا شد دل او تكان بخورد. مثال كسى كه صداى اذان را بشنود و بى‏توجّه باشد، مثال كودكى است كه صداى پدر را بشنود و اعتنا نكند.

73 نماز و نظم
در زمان‏بندى اوقات نماز، در منظم بودن صف‏هاى نماز جماعت، در با هم سجده رفتن، با هم نشستن، با هم قيام كردن، با هم سكوت كردن، با هم دعا كردن، جلو عقب نيفتادن، قبل از وقت نماز نخواندن و نماز را به خارج از وقت نسپردن، در همه اينها سيماى نظم را مشاهده مى‏كنيم.

74 نماز و جهت‏گيرى
نمازگزار بايد رو به قبله بايستد و جهت و خطّ خود را روشن كند، البتّه قبله و جهت او را بايد خداوند تعيين كند، نه خودش و نه طاغوت‏ها.
قبله، رمز شناسائى مسلمين از ديگران است از اين جهت به مسلمين «اهل قبله» مى‏گويند، مسلمانان با هر سليقه و تفكّر و از هر نسل و نژادى، بايد جهت واحدى داشته باشند.
اگر مال و مقام هر لحظه دل ما را به سوئى مى‏كشد، هنگام نماز بايد دل از همه بكنيم، كسى كه جسم خود را رو به خانه خدا كرد آمادگى آن را پيدا مى‏كند كه قلب و روح خود را متوجّه صاحب خانه كند.
قبله ما كعبه است، اوّلين خانه‏اى كه براى مردم و عبادت بنا شد. خانه‏اى كه همه انبيا دورش طواف كرده‏اند،
خانه‏اى كه ابراهيم پايه‏هايش را بالا برده و اسماعيل در كنارش به كارگرى پرداخته است،
خانه‏اى كه براى همه مردم و براى هميشه درهايش باز است و هيچ كسى در آنجا حقّ تعرّض ندارد. براى همه مردم مقدّس و از ملك هر كس آزاد است.

75 نماز و نظافت
اوّلين واجب هر مسلمان به هنگام صبح و برخاستن از خواب، وضو گرفتن و شستن دست و صورت است و اين عمل كه در طول روز براى هر نماز تكرار مى‏شود، مايه نظافت و شادابى نمازگزار مى‏گردد.
نمازگزار بايد لباس و بدنش پاك باشد، اگر ذرّه‏اى آلودگى و نجاست به بدن يا لباس او باشد، نمازش باطل است. (غير از بعضى موارد استثنايى)
نمازگزارى كه مى‏داند هر ركعت نماز با مسواك، برابر با هفتاد ركعت است مسواك را ترك نمى‏كند.
نمازگزارى كه مى‏داند با حال جنابت نمازش باطل است، به فكر غسل مى‏افتد و غسل او را به فكر ساختن حمّام مى‏اندازد و وجود حمام رابطه او را با شستشو زياد مى‏كند.

76 نماز و وقف
فكر و فرهنگ نماز، مسأله مسجدسازى وقرار دادن موقوفات براى آن را در جامعه به وجود مى‏آورد. صدها هزار قطعه زمين و مغازه و مزرعه در طول تاريخ وقف مساجد شده كه اين خود يك صدقه دائمى و يك حركت الهى و خدمت اجتماعى است كه در شعاع نماز و مسجد نصيب مردم مى‏شود.
وقف چراغى است كه انسان براى فرداى خويش مى‏فرستد، وقف نشانه تداوم مالكيّت انسان بعد از مرگ است، وقف نشانه عشق به مكتب و مردم است.

77 نماز و انتخاب دوست
در حديث است: يكى از بركات مسجد و نماز، پيدا كردن دوست خوب است.
انسان در زندگى اجتماعى خود نياز به دوست دارد و نقش مثبت يا منفى دوست در زندگى انسان بر كسى پوشيده نيست. مسجد بهترين مركز دوست‏يابى است.
كسانى كه به مسجد مى‏روند براى بندگى خدا مى‏روند. حيله‏ها و خودنمايى‏ها را كنار مى‏گذارندو انسان مى‏تواند در ميان مردم مسجد، دوست خود را انتخاب كند.
اگر شخصى اهل نماز نبود، چرا با او دوست شويم؟ او كه با خدا قهر است، با من نيز دوست نخواهد بود. او كه الطاف خدا را فراموش مى‏كند، خدمات مرا هم فراموش خواهد كرد. او كه با مؤمنين وفادار نيست، چگونه اطمينان دارى با تو وفادار بماند؟

78 نماز و انتخاب همسر
در اسلام سفارش شده كه اگر كسى اهل مسجد و جماعت نيست و عملاً به عبادت و وحدت و امّت، بدون عذر پشت پا مى‏زند، او را بايكوت كنيد، او را به عنوان همسر خود انتخاب نكنيد. عمل به همين دستور مى‏تواند مساجد را پر كند، زيرا جوانان كه فهميدند رها كردن مسجد و مسلمين به قيمت طرد عملى آنان تمام مى‏شود هرگز مساجد را رها نخواهند كرد.

79 نماز و امداد به مردم
يكى از بركات نماز به خصوص در مساجد، امدادگرى است، هميشه محرومان به مساجد روانه مى‏شدند و مشكلات خود را با مردم در ميان مى‏گذاشتند و در آن مكان مقدّس آن را حل مى‏كردند. سابقه اين كار از زمان رسول اكرم صلى الله عليه وآله بوده است و قرآن صحنه‏اى را نقل مى‏كند كه فقيرى وارد مسجد شد و از مردم استمداد كرد. كسى به او توجّهى نكرد و فقير با ناله به خداوند حال خود را گفت. حضرت على عليه السلام مشغول نماز بود به
فقير اشاره كرد و او جلو آمد و حضرت در حال ركوع انگشتر خود
را به او داد، آيه نازل شد كه: رهبر شما فقط خداوند و پيامبرش و كسانى‏اند كه در حال ركوع انفاق و به فقرا رسيدگى مى‏كنند.
همين كه مردم آيه را شنيدند به مسجد آمدند تا ببينند اين آيه درباره چه كسى نازل شده است. فهميدند كه مورد آيه شخص على‏بن ابيطالب‏عليهما السلام است.
به هر حال، امدادرسانى به جبهه‏هاى جنگ و كمك به فقراء از مسجد و در سايه بركات نماز بوده و خواهد بود.
مسلمين از پايگاه مساجد به جبهه مى‏رفتند، انقلاب اسلامى ايران هم از مساجد شروع شد.
اجتماع مردم در مسجد بركاتى دارد كه با نوشتن چند سطر حقّ آن ادا نمى‏شود.
در قرآن بارها نماز و انفاق، نماز و زكات، نماز وقربانى، در
كنار هم آمده و در حديث هم مى‏خوانيم نماز كسى كه زكات ندهد قبول نيست.

80 نماز و اقتصاد سالم
در نماز بايد لباس ومكان وآبى كه براى غسل و وضو
استفاده مى‏شود حلال و طبق دستور اسلام باشد واگر دگمه يا نخى از لباس يا قطره‏اى از آبى كه براى نماز مصرف مى‏شود از طريق نامشروع تهيه شده باشد نماز باطل است.
جالب اينكه اگر بخواهيم نماز و دعاى ما قبول واقع شود بايد لقمه‏اى را كه مصرف مى‏كنيم نيز حلال باشد.
آرى همانگونه كه هواپيما براى پرواز، بنزين مخصوص مى‏خواهد، پرواز معنوى انسان نيز لقمه حلال لازم دارد.